Hoe kunnen we jongeren stimuleren om zelf meer initiatief te nemen op politiek terrein?

Politieke initiatieven van jongeren zijn schaars, maar toch weten ze soms de aandacht op zich te vestigen. De vraag is vooral wanneer jongeren politiek betrokken worden en hoe dat proces in zijn werk gaat.

Er bestaan vier typen initiatieven. Het eerste onderscheid is tussen onderwerpen die al op de politieke agenda staan, en onderwerpen die nog op de politieke agenda moeten komen. Het tweede onderscheid is tussen spontane, onconventionele actie en geformaliseerde actie door middel van procedures.

Ambtenaren
Veel ‘jongereninitiatieven’ komen helemaal niet van jongeren maar van ambtenaren of politici. Zij zien de spontane, lokale activiteiten van jongeren als voorbeelden die elders navolging verdienen en daarom politieke aandacht nodig hebben.

Nieuw beleid ontstaat om deze initiatieven te ondersteunen en te verspreiden. Dit leidt al snel tot overregulering: de jongeren waarmee het allemaal begon zien hun activiteiten van karakter veranderen en haken af.

Burgervragen
Het tweede type initiatieven zijn burgervragen. Ook dit zijn onderwerpen op het gebied van vrije tijd. Bij dit type initiatieven vragen jongeren zelf om ondersteuning, bv. door subsidie of om nieuwe voorzieningen.

Ambtenaren en politici willen deze jongeren graag helpen. Nu ontstaat het probleem dat jongeren in een politiek of ambtelijk traject terechtkomen waarvan de uitkomst onzeker is en waarbij het lang duurt voordat er een beslissing wordt genomen.

Burgerprotest
Het derde type is burgerprotest: spontane actie voor een bepaald onderwerp. Jongeren gaan de straat op, protesteren of komen met andere acties zoals bij de 1040-urennorm.

Politici zien deze protesten vaak niet aankomen en gaan mee in de eisen van de jongeren, of willen bestaand beleid beter gaan uitleggen. Beide zijn niet altijd succesvol. Zo kan een probleem zijn dat jongeren onrealistische eisen stellen.

Jongereninitiatief
Het vierde type is het ‘echte’ burgerinitiatief: een procedure om onderwerpen op de agenda te krijgen. Jongeren en ambtenaren zijn het nu eens dat deze thema’s politiek zijn en dat ze op de politieke agenda thuishoren.

Jongeren hoeven alleen een aantal handtekeningen te verzamelen om de procedure te starten. Maar dit is niet probleemloos: veel initiatieven worden afgewezen omdat ze het algemeen belang niet dienen, onrealistisch zijn of simpelweg ongewenst zijn.

Conclusie
Samenvattend bestaan er allerlei voorbeelden van politieke initiatieven door jongeren. Opvallend is vooral dat alle initiatieven problemen kennen: geen van de initiatieven levert structurele politieke betrokkenheid op.

De belangrijkste oorzaak is: jongeren weten weinig van politiek, ze hebben weinig mogelijkheden het politieke systeem beter te leren kennen en politici en ambtenaren blijken bovendien de behoeften en ideeën van jongeren lang niet altijd te begrijpen.