Wat zou iedere jongere moeten weten over media en politiek? 

Nederland wordt steeds meer een mediacratie waarin burgers vooral via de media met de politiek in aanraking komen. Communicatieadviseurs zijn daarom ook steeds belangrijker geworden voor politici: zij proberen de journalistiek te beïnvloeden in de hoop het publiek te beïnvloeden.

Een spindoctor is vaak alleen een sexy benaming voor een communicatieadviseur of voorlichter. Het belangrijkste verschil is dat een spindoctor een proactieve strateeg is die zeer actief sturing geeft aan de informatie.

Vijf lessen
Nederlandse jongeren zouden vijf lessen moeten opdoen over spindoctoring in de Nederlandse politiek om zo in staat te zijn kritisch politieke berichtgeving te beschouwen.

De eerste les is dat allerlei wilde verhalen uit het buitenland over de relatie tussen de politiek en de journalistiek niet per definitie opgaan voor Nederland. Zo bestaat er in Amerika een grote campagne-industrie die geen Nederlandse evenknie heeft.

De verhalen over lastercampagnes in de VS die presidentskandidaten kansloos maken of verhalen over bestuurders die elkaar via de media bestoken met verwijten gelden niet in die vorm voor Nederland, waar de relatie tussen politiek en media aanzienlijk harmonieuzer is.

Framing is overal
De tweede les is dat overal gebruik wordt gemaakt van frames, of interpretatiekaders waardoor politieke onderwerpen of politici vanuit een specifieke invalshoek worden bekeken, en waardoor andere invalshoeken worden weggelaten.

Motieven van politici worden uitgelicht, waardoor hun prestaties in debatten anders overkomen, bij politieke thema’s proberen politici het initiatief naar zich toe te trekken om een onderwerp van hun frame te kunnen voorzien, en als politici eenmaal een imago hebben, blijft dat aan ze plakken.

De derde les is dat nieuws niet een toevallig product is, maar juist heel voorspelbaar en gebonden aan regels. Journalisten hebben een gevoel voor welke verhalen nieuws zijn en welke niet, en daar kan door spindoctors dus ook gemakkelijk op worden ingespeeld.

Geregisseerde beelden
De vierde les is dat beelden in de media vrijwel altijd zijn geregisseerd en nooit toevallig. Politici proberen alleen in voor hen voordelige programma’s en settingen op te treden, waar ze controle hebben over het beeld wat ze uitstralen.

De laatste les is echter de belangrijkste: trucs van spindoctors bestaan wel in Nederland, maar ze komen ook vaak naar buiten. Spindoctoring kan alleen werken als burgers niet weten dat spindoctors aan het werk waren. Als het werk van spindoctors op straat ligt, is het effect ervan meteen weg.

Al met al leidt te veel spindoctoring tot vertekeningen van de werkelijkheid. Deze zijn soms heel beperkt, soms immens. De oplossing is: investeren in goede journalistiek die politici stevig bevraagt, het stimuleren van burgerjournalistiek en het opleiden van jongeren tot kritische mediaconsumenten.