Verwoordt de PVV de belangen en zorgen van haar achterban of juist niet? Om hierachter te komen, moeten we luisteren naar Henk en Ingrid.

Door de open grenzen kunnen Polen, Roemenen en Bulgaren makkelijker dan ooit Nederland binnenkomen. Soms zorgen zij voor overlast. De PVV is altijd tegen deze open grenzen geweest, en wil nu met een meldpunt problemen inventariseren op het gebied van werk, geweld, verloedering en criminaliteit.

En toen barstte een bommetje in Den Haag en Brussel. Allerlei politici wilden dat de regering afstand nam van het meldpunt, en ook de Europese Commissie ging zich ermee bemoeien. Ambassadeurs waren boos en de handelsbelangen liepen gevaar.

Eurocommissaris Neelie Kroes sprak zich erover uit, en Frits Wester noemde het laf dat Mark Rutte het meldpunt niet had veroordeeld. De SP had weliswaar ooit een soortgelijk meldpunt, maar dat meldpunt was heel anders, stelde Emile Roemer.

Mening van PVV-stemmers
De logische vraag bij dit alles is: wat zou de gemiddelde PVV-stemmer ervan denken? De PVV-stemmer werd niets gevraagd en in geen enkel commentaar kwam de vraag op of Wilders met zijn meldpunt de zorgen van zijn achterban had verwoord, of juist verdraaid.

De afgelopen maanden interviewde D66-leider Alexander Pechtold PVV-stemmers en liet er een boek over schrijven: ‘Henk, Ingrid en Alexander’. Er is maar één reden om zijn boek geen sociologische studie te noemen: kregen de respondenten bij Pechtold wel de kans om hun eigen verhaal te doen? Het antwoord is nee.

Als Pechtold met zijn boek een beeld had willen schetsen van de belevingswereld van PVV-stemmers, moeten de gesprekken aan in ieder geval één voorwaarde voldoen: er moet een vrije ruimte zijn om alles over de PVV te kunnen zeggen wat men wil zeggen.

Dit valt niet mee als de interviewer een politieke tegenstander is, maar zelfs dan kan een open gesprek ontstaan. Zo had de belevingswereld van PVV-stemmers gereconstrueerd kunnen worden. Zo hadden we kunnen weten wat PVV-stemmers raakt en hoe andere partijen daar een aantrekkelijk alternatief voor kunnen formuleren.

PVV-stemmers worden genegeerd
Maar niets van dit alles. De vraag is of Pechtold echt inzicht wilde geven in de ideeën van Henk en Ingrid. In deze interviews confronteert Pechtold PVV-stemmers met zijn ideeën, en brengt daarbij zijn eigen onderwerpen en argumenten over het voetlicht. Of dit belangrijke thema’s zijn voor PVV-stemmers is onbekend, maar voor D66 zijn ze dat in ieder geval wel.

Dit is dus ongeveer hoe in het publieke debat met PVV-stemmers wordt omgesprongen. Er wordt een boek over ze geschreven, maar ze krijgen niet de ruimte hun verhaal te vertellen. Er worden door de PVV politieke debatten geïnitieerd, maar niemand weet of PVV-stemmers de ideeën van Wilders wel allemaal ondersteunen.

En er zijn websites als henkeningrid.org (zie onder), waar uitspraken van veronderstelde PVV-stemmers worden geplaatst. De boodschap van de site is dat PVV-stemmers hersenloos zijn.

Toen ik deze site ontdekte, twitterde ik erover: ‘Ergens is deze site wel grappig, maar dit is precies niet hoe PVV-stemmers meestal denken.’ De eerste reactie was: ‘Rare veronderstelling dat PVV-stemmers überhaupt denken.’

Nieuwe inzichten
We moeten af van het idee dat PVV-stemmers hun verhaal niet mogen doen en geen zinvolle ideeën hebben. Die hebben ze niet per definitie, net zoals u en ik die niet altijd hebben. Zonder een luisterend oor, geen dialoog, geen onderling begrip en geen oplossingen voor maatschappelijke problemen van nu.

PVV-stemmers moeten de kans krijgen om ons op nieuwe inzichten te brengen. In recente interviews met PVV-stemmers geven zij nauwelijks aandacht aan overlast van Polen en Bulgaren.

PVV-stemmers vertellen wel veel over de islam. Die verhalen zijn verhelderend hoe maatschappelijke onrust over Oost-Europeanen tot stand komt en in stand wordt gehouden. Veel PVV-stemmers hebben geen last van de islam en vinden de kritiek van de PVV op de islam overtrokken, al denken ze wel dat er onaangename elementen in de islam zitten.

PVV-stemmers vinden dat daar wel aandacht aan besteed moet worden. De enige manier voor Wilders om dat te doen is hard roepen, mensen wakker schudden en op hoge toon aandacht vragen voor thema’s die anders geen aandacht zouden krijgen.

Maatschappelijke onrust
Zo zal het ook bij Oost-Europeanen gaan. Veel PVV-stemmers zullen geen last van Polen hebben, en ze hebben ongetwijfeld ook twijfels over de grootte van dit probleem. Maar ze zullen ook vinden dat er wel enige aandacht voor uitwassen mag zijn.

Die aandacht is er nu dankzij Geert Wilders. Dat Wilders vermoedelijk nogal radicaal is, vinden zijn aanhangers geen probleem. De uitlatingen van Wilders zijn niet direct beleid.

Hoe komt maatschappelijke onrust over Oost-Europeanen tot stand? Niet door Geert Wilders, want zijn stemmers nemen hem lang niet altijd zo serieus. Het zijn juist de reacties van politici die PVV-stemmers doen vermoeden dat dit onderwerp taboe is en dat is precies wat zij niet willen.

Voor alle ophef waren PVV-stemmers zich niet bewust van Polen-overlast, maar dankzij alle politieke tegenstanders van de PVV nu wel. Zo creëren politici die Wilders willen bestrijden meer onrust dan Wilders zelf. Zou het niet een goed idee zijn eens wat vaker naar PVV-stemmers te luisteren?