Boze burgers zijn in opkomst: ze stemmen PVV, ze staan boos aan de balie, op een inspraakavond of op een internetforum. Kan de boze burger gekalmeerd worden en zo ja, hoe?

Er bestaan veel misverstanden over burgers, maar over boze burgers bestaan er nog meer. Boze burgers wordt verweten dat ze dom zijn, teleurgesteld in de overheid of ronduit racistisch, omdat juist deze burgers het meest over de multiculturele samenleving klagen.

Toch zijn deze typeringen onterecht: er is geen bewijs dat boze burgers ongeïnformeerder, teleurgestelder of racistischer zijn dan de rest van de bevolking. Boze burgers zijn net gewone burgers.

Bestuurders, politici en ambtenaren hebben allemaal wel eens last van boze burgers. Het is dus niet vreemd dat communicatieprofessionals dikwijls de vraag toegespeeld krijgen hoe communicatie ingezet kan worden om burgers minder boos te maken. Deze vraag is logisch, maar stelt te hoge eisen aan communicatieprofessionals: zij kunnen een maatschappelijk probleem niet zomaar doen verdwijnen.

Vier oplossingen
Vier oplossingen lijken een bijdrage te leveren aan het verminderen van de boosheid:
- Met spindoctoring gaan we amateuristische communicatie tegen;
- Met popularisering gaan we de saaiheid van politiek tegen;
- Met sociale media gaan we de gebrekkige interactie met burgers tegen; ?
- Met interactief beleid zorgen we eveneens voor meer interactie.

Al deze initiatieven hebben niet alleen een gebrek aan effectiviteit met elkaar gemeen, ze werken bij boze burgers vaak zelfs contraproductief. Natuurlijk kan spindoctoring de media-agenda beïnvloeden, popularisering kan de attentiewaarde van politiek vergroten en soms leveren web 2.0 en interactief beleid nieuwe ideeën op waar de politiek iets mee kan.

Maar deze technieken leiden ook allen tot meer spot en cynisme. Spindoctoring leidt tot meer nieuws over onethische communicatiestrategieën, popularisering leidt af van de inhoud, op web 2.0 zijn burgers niet met politiek bezig en bij interactief beleid is de kans op een niet breed gedragen uitkomst groot.

De status van de communicatiediscipline zou enorm stijgen als ze boze burgers zou weten te kalmeren, maar de kans is groot dat communicatie cynisme en boosheid juist aanwakkert. Er is wel iets aan boosheid te doen, maar eerder door andersoortige maatregelen.

1. Verwachtingen
Politici hebben in Nederland de neiging het iedereen naar de zin te willen maken, terwijl iedereen allang weet dat dat onmogelijk is. Politici moeten beter uitleggen wat ze wel en niet kunnen doen voor burgers en verwachtingen temperen.

Dit vereist wel aanzienlijke competenties van politici en bestuurders om alles goed uit te kunnen leggen. De communicatieadviseur kan nu een rol spelen op het terrein van training.

2. Standpunten
Politici in Nederland hebben de neiging allemaal dezelfde standpunten te hebben. In producttermen hebben ze allemaal hetzelfde product, want ze zijn allemaal voor goed onderwijs, goede zorg en gezonde overheidsfinanciën. Er zijn in Nederland te veel partijen met te weinig verschillen, waardoor het voor burgers onduidelijk is welke keuzes er voorliggen.

Stemmen maakt te weinig verschil. Communicatieadviseurs moeten hun opdrachtgevers ervan doordringen dat ze een daadwerkelijk andere boodschap hebben dan hun concurrent.

3. Politieke kennis
Veel boosheid van burgers komt voort uit het feit dat burgers het politieke systeem niet kennen en niet goed begrijpen. Ze weten dus ook niet hoe ze het door hen verfoeide beleid kunnen veranderen. Het idiote is dat burgers die meer willen weten nergens terecht kunnen.

Boze burgers zijn vaak wel actief en willen juist weten hoe de overheid werkt, maar dan moeten overheden, partijen of stichtingen hier wel een aanbod voor scheppen. Meestal is dat er niet.

4. Dialoog
Boosheid kan het beste verminderd worden door de dialoog in plaats van het debat. Dat debat is vaak zinloos: het heeft weinig zin mensen aan te vallen op hun politieke voorkeuren of ideeën. Burgers krijgen dikwijls te horen dat ze de verkeerde ideeën hebben en worden overreed om iets anders te denken.

Zou het bij u werken? Het begin van het laten verdwijnen van boosheid is een open deur: een open gesprek voeren en proberen te begrijpen wat boze burgers echt drijft.